395

سوال: جناب راسل ارزشمندترین پیامی که از زندگی خود اموخته اید چیست؟

جواب: مایلم به دو نکته اشاره کنم یک نکته فکری و دیگری اخلاقی 

پیام فکری: وقتی موضوعی را بررسی می کنید یا توجه شما به فلسفه ای جلب می شود تنها چیزی که باید از خودتان بپرسید این است که واقعیت ها در این فلسفه چیست؟ و چه حقایقی در ان وجود دارد؟ هیچ وقت به خودتان اجازه ندهید ان چه را دوست دارید حقیقت داشته باشد، یا انچه را که حقیقت داشتنش فکر می کنید برای بشر مفید است شما را منحرف کند، فقط و تنها به این که واقعیت ها چه هستند نگاه کنید...

پیام اخلاقی: بسیار ساده باید بگویم عشق ورزیدن خردمندانه، و تنفر ورزیدن ابلهانه است. در دنیایی که ما هر روز بیشتر و بیشتر به هم نزدیک می شویم؛ باید بیاموزیم که یکدیگر را تحمل کنیم ، باید بیاموزیم که با این واقعیت که دیگران ممکن است حرفهایی بزنند که به مزاج ما خوش نیاید کنار بیاییم، ما تنها در این صورت می توانیم با هم زندگی کنیم اگر قرار باشد با هم زندگی کنیم نه اینکه با هم بمیریم! آموختن این نوع بزرگمنشی و تحمل دیگران برای ادامه حیات بشر ضروری است

بخشی از مصاحبه با برتراند راسل.

20

اگر من مدعی می‌شدم که در منظومه شمسی میان زمین و مریخ یک قوری چینی دور خورشید می‌گردد، هیچ کس قادر نبود مدعای مرا رد کند، مشروط به آنکه حواسم می‌بود که در ادامه بگویم این قوری آنقدر کوچک است که حتی با قوی‌ترین تلسکوپ‌ها هم قابل رویت نیست. اما اگر تا آنجا پیش می‌رفتم که می‌گفتم چون مدعای من ابطال ناپذیراست جایز نیست عقل بشر به آن شک کند، به حق به یاوه گویی متهم می‌شدم. با این حال، اگر وجود این قوری در کتب قدما تایید شده بود و آن را حقیقتی قدسی شمرده و هر یکشنبه در کلیسا درباره آن به وعظ می‌پرداختند و در مدارس آن را به ذهن کودکان فرو می‌کردند، تردید در وجود آن نشانه نامتعارف بودن تلقی می‌شد و شخص شکاک را در عصر روشنگری به نزد روانپزشک و در دوره پیش از آن به دادگاه تفتیش عقاید می‌فرستادند.

 برتراند راسل

10

ما نخواهیم توانست با گریز از زمان، از دل آزاری‌های قرن خود برهیم و هیچ گریز کاهلانه‌ای به دامن تخیلات کودکانه نخواهد توانست قدرت جدیدی را که انسان از علم به دست آورده در راه‌های صحیح به کار اندازد؛ و نه شک فلسفی در بنیاد‌ها، راه تکنیک علمی را مسدود خواهد کرد. آدمی نیازمند ایمانی واقعی و قوی است و نه باوری بزدلانه و آمیخته به تردید و علم در اصل چیزی جز پویش منظم در طریق معرفت نیست و معرفت هر اندازه هم که به دست نامردمان افتد و نتایج ناروایی به بار آورد، از اصالتی نیکو برخوردار است. اگر ایمان خود را نسبت به علم از دست بدهیم، در این صورت ایمان ما نسبت به ارزنده‌ترین استعدادهای آدمی با مرگ روبه رو است؛ از این رو من بدون تردید تکرار می‌کنم که یک خردگرای انعطاف ناپذیر، دارای ایمانی بهتر و خوش بینی شکست ناپذیر‌تر از هر جویندهٔ بزدلی است که در پی سبکباری‌های کودکانه عصری نا‌بالغ دل به امید دارد.

 

جهان‌بینی علمی ــ علم و دین. برتراند راسل. حسن منصور